Đứt Dây Chằng Khớp Gối


Khớp gối là một khớp chịu toàn bộ  sức nặng của cơ thể, bao gồm đầu dưới xương đùi (lồi cầu) và đầu trên của xương chày(mâm chày). Hai đầu xương được bọc bởi lớp sụn khớp. Ngoài ra đệm vào giữa chúng là sụn chêm trong (ở bên trong ) và sụn chêm ngoài (ở bên ngoài).
Hai đầu xương được giữ lại để tiếp xúc với nhau nhờ hệ thống dây chằng . Ở ngoại vi, hai bên là dây chằng bên trong và dây chằng bên ngoài, ở trung tâm khớp là  dây chằng  chéo trước và dây chằng chéo sau.


1. Đứt dây chằng chéo trước (LCA)

Dây chằng chéo trước (LCA) nằm ở trung tâm của gối (nó là một phần của trục giữa gối). Nằm trong khoang lồi cầu của xương đùi, đúng ở giữa gối, nó chéo lên trên, ra sau và ra ngoài. Dây chằng chéo sau nằm ngay phía sau nó. Hai dây chằng này bắt chéo nhau cái này so với cái kia, trong khi  xương chày chuyển động xoay vào trong thì  chúng có xu hướng cuốn vào nhau.

 

Gối phải


Hình vẽ nhìn dưới nội soi

Vai trò của dây chằng chéo trước

LigameGiống như tất cả các dây chằng,  nó có nhiệm vụ làm vững gối. Ở  gối, có nhiều dây chằng, mỗi dây chằng đều có chức năng riêng. Dây chằng chéo trước có hai  vai trò:

Theo trục  trước - sau, nó ngăn cản sự trượt ra phía trước của xương chày so với xương đùi : vì thế nó chặn lại chuyển động "ngăn kéo trước" của xương chày so với xương đùi

 


LCA nguyên vẹn


Đứt LCA dẫn tới dấu hiệu ngăn kéo trước

 

Theo trục xoay, dây chằng chéo trước ngăn không cho xương chày xoay vào trong   so với xương đùi, khi cẳng chân xoay vào trong  dây chằng chéo trước sẽ quấn quanh dây chằng chéo sau.

Nằm ở trung tâm khớp gối, dây chằng chéo trước (nó cùng với dây chằng chéo sau tạo nên  trục chính giữa của gối ) đóng một vai trò cơ bản trong việc ngăn chặn các di lệch ra phía trước cũng như xoay vào trong của xương chày so với xương đùi.
Trong trường hợp xoắn mạnh  khớp gối, dây chằng chéo trước thường bị đứt. Như trong trượt tuyết hay trong đá bóng, khi mà bàn chân bị chặn lại (hoặc do chân đó là chân trụ, hoặc do bàn chân bị găm giữ chặt lại trên tuyết), khi này chân xoay đột ngột sẽ làm đứt dây chằng chéo trước, thông thường là nghe thấy tiếng Crac. Chỉ chẩn đoán đứt dây chằng chéo trước  sau khi đã thăm khám toàn bộ, nếu cần phải có chẩn đoán hình ảnh (điện quang, Cộng hưởng từ IRM).
Khi bị đứt , dây chằng chéo trước không tự liền sẹo  được. Đứt dây chằng này tuy không ảnh hưởng nhiều tới hoạt động  hàng ngày. Nhưng nó lại đưa tới sự không vững của gối trong hoạt động thể thao. Việc tạo hình dây chằng được thực hiện bằng cách dùng gân ghép được lấy trên chính bệnh nhân, đặt thay thế vào vị trí của dây chằng đã bị hỏng. Chỉ định đó tuỳ thuộc vào tuổi, khả năng chơi thể thao, tình trạng không vững của khớp

Các yếu tố ảnh hưởng tới lựa chọn điều trị:

1. Tuổi 
Phần lớn là thanh niên, lớn hơn một chút,  cần phải tạo hình dây chằng chéo trước. Nhưng can thiệp có thể thực hiện ngay cả với những người có tuôỉ nhưng nếu họ mong muốn  : tuổi già với đầu gối tốt!
2 . Sự mong muốn của bệnh nhân, luyện tập thể thao, thi đấu:
Một người chơi bóng ném  20 tuổi sẽ có chỉ định mổ nhiều hơn với người  đua xe đạp ở tuổi  50. Khi chơi thể thao phải có dây chằng chéo trước nguyên vẹn,   nếu dây chằng bị đứt thì phải ngừng ngay lại, vì lúc đầu bệnh nhân có thể không cảm thấy sự lỏng của khớp, nhưng nếu tiếp tục thì đó là nguyên nhân dẫn tới  chấn thương thêm các dây chằng khác, rách sụn chêm, hay gây nên thương tổn ở sụn khớp,... là nguyên nhân dẫn tới thoái hoá khớp sau này.
3.  Thể chất của bệnh nhân 
Sự chịu đựng khi  đứt LCA cũng  rất khác nhau giữa mỗi người. Ở những người cơ bắp, cứng cáp, chân hơi vẹo trong thì đứt LCA có thể thích ứng dài hơn.
Với những cô gái yếu, chân hơi cong ra trước, đứt LCA có nguy cơ làm lỏng khớp nhanh chóng, gây nên cản trở các hoạt động hàng ngày cũng như hoạt động thể lực.

Tóm lại

Với những người trẻ tuổi, cơ địa lỏng lẻo, có chơi thể thao, người có mong muốn tạo hình cho hoàn chỉnh, có thể đưa ra chỉ định can thiệp phẫu thuật làm vững lại gối, để tránh chấn thương về sau và để không mất cuộc thi đấu đã dự kiến trước. 
Can thiệp không có tính chất cấp cứu . Chăm sóc sau mổ sẽ đơn giản  nếu phẫu thuật được tiến hành trên gối khô, đã có khả năng vận động và có thể luyện tập cơ  lại ngay.
Mặc dầu muốn có chỉ định ngoại sớm, nhưng có thể vẫn phải đợi một thời gian để khẳng định diễn biến của tổn thương dây chằng cũng như sự lỏng khớp. Quyết định mổ sẽ được đưa ra sau khi xem xét các yếu tố về tuổi, khả năng chơi thể thao, mong muốn của bệnh nhân, tất nhiên cả những chấn thương do không vững của khớp gây nên, mức độ hạn chế sinh hoạt hàng ngày, khả năng chơi lại thể thao,...
2. Đứt dây chằng chéo sau (LCP)

Dây chằng chéo sau (LCP) nằm ở trung tâm khớp gối (nó là một thành phần của trục giữa "pivot central"). Nằm tại khoang gian lồi cầu xương đùi, chính giữa của gối. Nằm ngay phía sau của dây chằng chéo trước(LCA) . Hai dây chằng này bắt chéo nhau, khi xương chày chuyển động xoay vào phía trong , chúng sẽ căng ra và cuốn vào nhau.

 

Dây chằng chéo sau là một dây chằng khoẻ, dầy hơn cả dây chằng chéo trước. Cấu trúc của nó bao gồm hai bó sợi chạy từ trước ra sau bám ở diện sau gai trên mâm chày và ở mặt sau ngoài của lồi cầu trong.


Giống như tất cả các dây chằng, LCP làm vững gối. Vai trò của nó ngược lại với dây chằng chéo trước: chống lại di lệch ra sau của xương chày so với xương đùi. Ngăn cản dấu hiệu ngăn kéo sau của xương chày. Hai bó của dây chằng cho phép kiểm soát được ngăn kéo sau trong tư thế gối gấp.

 

 

 

 

LCP nguyên vẹn

 

 

 

 

 

LCP bị đứt: có dấu hiệu ngăn kéo sau


Dấu hiệu lâm sàng
Giai đoạn cấp (ngay sau khi tai nạn xảy ra ) đứt dây chằng chéo sau  biểu hiện bằng: đau, sưng gối, hạn chế vận động. Tiến triển thông thường  sẽ giảm dần các triệu chứng này.
Một thời gian sau, giai đoạn mãn tính, đứt LCP có thể hoàn toàn hồi phục, trong cuộc sống hàng ngày, cũng như trong hoạt động thể thao, không có một chút cản trở nào đặc biệt. Đôi khi nó cũng gây đau , và hoặc không  vững gối. Mức độ không vững thường ít nguy hiểm hơn là đứt dây chằng chéo trước.
Chẩn đoán 
Chẩn đoán dựa vào lâm sàng là chính.


Thăm khám khớp gối tìm thấy dấu hiệu ngăn kéo sau là đủ để chẩn đoán đứt LCP. Khám nghiệm này phải làm và so sánh trên hai gối, để đánh giá sự khác biệt.

Chụp điện quang làm một cách có hệ thống, đảm bảo không bỏ sót  gẫy xương phối hợp.  Chụp điện quang với thanh ép từ trước ra sau để tìm dấu hiệu ngăn kéo sau, khẳng định chẩn đoán , đồng thời lượng hoá được mức độ nặng của bệnh.

MRI (chụp cộng hưởng từ) Cho  ta hình ảnh của đứt dây chằng. Nó còn cho biết thêm về tình trạng của sụn chêm, tình trạng của xương, và của các dây chằng khác,...
Điều trị đứt LCP
Giai đoạn cấp điều trị thường là phục hồi chức năng, không mổ. Luyện tập sớm, các bài tập đưa ra để lấy lại sức mạnh cho cơ, đặc biệt là cơ tứ đầu.
Giai đoạn sau, giai đoạn mãn tính, sử dụng các bài tập thông thường.
Vai trò của phẫu thuật
Phẫu thuật để sửa lại dây chằng chéo sau rất ít được chỉ định: 
- Trong giai đoạn cấp chỉ định phẫu thuật chỉ giành cho những thương tổn nặng của dây chằng gây dấu hiệu ngăn kéo sau nghiêm trọng.
-Muộn hơn, giai đoạn mãn tính chỉ định mổ tuỳ thuộc một yếu tố duy nhất là khớp gối không vững gây cảm giác tàn phế cho người bệnh. Nếu nó hạn chế hoạt động thể thao và trong cuộc sống hàng ngày, phẫu thuật cũng có thể được chỉ đinh.

3.  ĐỨT DÂY CHẰNG BÊN TRONG GỐI

Dây chằng bên trong gối (ligament lateral interne - LLI) căng dọc theo chiều dài từ xương đùi cho tới xương chày ở mặt trong của gối. Đối diện với nó có dây chằng bên ngoài nằm ở bên ngoài gối, nó giữ cho gối được vững chắc hai bên.

Bệnh lý chấn thương của một dây chằng thông thường gọi là bong gân, nó có thể chia như sau:
-Bong gân thể nhẹ, đơn giản chỉ là sự kéo dài dây chằng, không bị đứt, làm cho bệnh nhân đau, nhưng không làm lỏng khớp.
-Bong gân nặng là thương tổn đứt dây chằng . Đứt dây chằng bên trong làm cho gối không vững.

Điều trị đứt dây chằng bên trong gối.

Bong gân nhẹ (không đứt dây chằng bên trong) không nhất thiết cần phải điều trị bằng bất động . Điều trị bằng các thuốc giảm đau phối hợp với chống viêm có tác dụng tốt. Tiến triển thông thường sẽ khỏi một cách tự nhiên và không để lại di chứng.


Bong gân nặng (đứt dây chằng bên trong gối) cần phải bất động từ 4 đến 6 tuần: Có thể dùng bột hay nẹp, tốt hơn cả là dùng đai khớp gối không hoàn toàn (hình bên) , nhờ có hai thanh nhựa cứng nằm ở hai bên khớp, loại bỏ hoàn toàn động tác di lệch sang hai bên, bảo đảm cho sự liền sẹo tốt của dây chằng. Nhưng nó vẫn cho phép vận động gấp duỗi, vẫn có thể đi được với nạng.Với bất động có thể tập phục hồi chức năng. Tiên lượng tốt, thông thường khỏi và không để lại di chứng gì.Chỉ định mổ với đứt dây chằng  bên trong rất hiếm, chỉ làm trong những trường hợp rất nặng

 

 


Khang An tổng hợp

Bài viết liên quan

Bệnh Lý Cơ Xương Khớp Thường Gặp

Vẫn còn nhiều thách thức trong việc tầm soát, chăm sóc và điều trị bệnh cơ xương khớp
Xem chi tiết+

Chẩn Đoán Điều Trị Viêm Quanh Khớp Vai

Viêm quanh khớp vai (periarthritis humeroscapularis) là thuật ngữ dùng chung cho các bệnh lý viêm các cấu trúc phần mềm quanh khớp vai
Xem chi tiết+

Viêm Gân

Bệnh Cơ-Xương-Khớp là bệnh rất phổ biến hiện nay, hay gặp ở người trong độ tuổi lao động, đặc biệt là những người hay hoạt động chân tay như luyện võ, tập thể hình, hay vác nặng.
Xem chi tiết+

LIÊN HỆ VỚI CHÚNG TÔI

Phone:
(028) 3957 5188 -- 0919.97.77.97
Địa Chỉ:
213 Đào Duy Từ, Phường 6, Quận 10, TPHCM, Việt Nam
Email:
chamsockhachhang@khangan.vn